٨٨٦٨١٧٤٦-٨٨٦٨٠٩٣٨

ContactUs@Physioaramesh.ir

پیشگیری از سکته مغزی

۲۹ اردیبهشت, ۱۳۹۵ - فیزیوتراپیست صادق زراعتکار - در دسته بیماری ها

بدون دیدگاه

پیشگیری از سکته مغزی و انواع سکته مغزی موضوع بحث مقاله حاضر است. مغز بافتی است که سلولهایش بیش از حد به خون وابسته اند چون سوخت و ساز نورونها یا همان سلولهای مغزی تنها بصورت هوازی انجام میشود. این وابستگی به خون تا اندازه ای است که اگر خون به مغز نرسد در عرض چند ثانیه هوشیاری فرد کاملا از بین میرود و در عرض چند دقیقه آسیب وارده به مغز برای همیشه باقی میماند.

اکسیژن و گلوکز تنها از راه خونرسانی به مغز میرسد و انرژی لازم را برای فعالیتهای مغز فراهم میکند. با اختلال در جریان خون مغز، یک بافت مرده مرکزی و یک ناحیه پرخون و متورم در اطراف ناحیه مرکزی بوجود می آید. این تورم بلافاصله پس از CVA ایجاد شده و بعد از گذشت ۴ روز به حداکثر میرسد. سپس کاهش پیدا کرده و بعد از ۳ هفته از بین میرود.

به فرض اگر زانوی شما دچار ورم بشود، اتفاقی که می افتد این است که مقداری زانوی شما بزرگتر از قبل شده، پوست اطراف آن کشیده شده تا حجم افزایش یافته را در خود جای بدهد، اما! فضای داخلی جمجمه یک فضای ثابت و محدود است و در صورتیکه ورم در داخل جمجمه ایجاد شود، مسئله به سادگی ورم در ناحیه مفصل زانو نخواهد بود، زیرا جمجمه قابلیت اتساع و یا بزرگ شدن ندارد. در این مورد تورم و مرگ بافت مغزی در صورت افزایش میتواند فشارهای داخل سری را بالا ببرد، این ورم به مغز فشار وارد کرده و باعث جابجایی ساختمانهای مغزی به سمت مقابل و یا به سمت پایین میشود، این حالت موجب رفتن فرد به حالت کما و یا مرگ میشود.

اگر خون به مغز نرسد در عرض چند ثانیه هوشیاری فرد کاملا از بین میرود

انواع سکته های مغزی:

۱-سکته ایسکمیک ۲-سکته هموراژیک ۳-حمله زودگذر ایسکمیک یا TIA

سکته ایسکمیک:

ایسکمی به معنی کاهش اکسیژن بافت مغزی است که میتواند ناشی از ضعف در جریان خون مغزی باشد. ضعف و یا اختلال در جریان خون مغز به دو علت اصلی اتفاق می افتد که در ادامه توضیح خواهیم داد. عروقی که به مغز میروند مانند یک لوله وظیفه عبور خون را به عهده دارند، گاه یک عامل مزاحم راه عبور را میبندد.

اگر عامل مزاحم در همان عروق مغز تشکیل شده باشد به آن ترومبوز گفته میشود، عامل اصلی ایجاد ترومبوز، آترواسکلروز یا تصلب شرایین است. در این حالت رسوب چربی و تشکیل پلاک در جداره عروق ایجاد میشود، به همین علت رگ آنقدر تنگ میشود که جریان خون عبوری به سمت مغز بسیار کم شده که زمینه آسیب و مرگ سلولهای مغزی را فراهم می آورد. با کاهش جریان خون عبوری از رگ، خون و اکسیژن کمتری به بافت مغزی میرسد. در صورتیکه رسوب پلاک رگ را بصورت کامل مسدود کند، بافتی از مغز که از این رگ تغذیه میکند دچار مرگ سلولی یا انفارکتوس میشود.

عامل اصلی ایجاد ترومبوز، آترواسکلروز یا تصلب شرایین است

عامل دیگر ایجاد ترومبوز بیماری داسی شکل شدن گلبولهای قرمز است، داسی شکل شدن گلبولها موجب چسبندگی آنها بهم و لذا گیر کردن در عروق خونی میشود که خود زمینه را برای ترومبوز فراهم میکند.
تنگ شدن شریانها علل دیگری همچون التهاب شریان نیز دارد در بیماری پلی آرتریت ندوزا شریان دچار التهاب شده و شانس ایجاد ترومبوز را افزایش میدهد. پلی آرتریت ندوزا بیماری خود ایمنی است، که سیستم ایمنی به بافتهای سالم بدن حمله میکند.
اگر لخته در جای دیگری مانند قلب یا عروق گردن تشکیل شود میتواند از جای خودش کنده شده و با جریان خون به عروق مغز آمده باشد، باز هم با ایجاد یک سد مانع خونرسانی به مغز میشود که به آن آمبولی گفته میشود و سکته مغزی ناشی از آن را سکته مغزی ایسکمی آمبولیک میگویند.

آمبولی معمولا با بیماریهای قلبی و عروقی همراه است. پس از ایسکمی مغزی، مواد شیمیایی مختلفی ترشح میشود که انتشار آنها باعث گسترش آسیب و مرگ سلولهای مغزی در ناحیه ای دورتر از محل درگیری عروقی میشود. تقریبا ۵۰ درصد سکته‌های مغزی در اثر انسداد عروق توسط ترومبوز است. در حدود ۲۵ درصد سکته ها آمبولیک هستند. اصلیترین عامل ایجاد آمبولی بهم ریختن ریتم ضربان قلب، مشکلات دریچه قلب و یا سکته قلبی است.

آمبولی معمولا با بیماریهای قلبی و عروقی همراه است

سکته هموراژیک:

به معنای خونریزی در قسمتهای عمقی مغز است و به علت غیر طبیعی بودن عروق شامل سرخرگها و سیاهرگها، پیری، فشار خون بالا و پارگی رگها رخ میدهد که هم بخاطر نرسیدن خون به بافت مقصد، و هم بخاطر اینکه خونی که از عروق خارج میشود فضای داخل جمجمه را تحت فشار قرار میدهد، موجب از بین رفتن سلولهای مغزی میشود. خونریزی داخل مغزی در بین افراد زیر ۴۵ سال کم و در افراد بالای ۶۵ سال زیاد است. در مواردی اتصال مستقیم سرخرگها با سیاهرگها (شریان به ورید) موجب تضعیف عروق خونی و پارگی آنها میشود.

TIA:

در این مورد جریان خون مغز بصورت موقتی قطع میشود و اختلال عصبی و از بین رفتن توانایی حرکتی رخ میدهد که در عرض ۲۴ ساعت به طور کامل از بین میرود و پس از پایان حمله شواهدی از آسیب مغزی یا اختلال عصبی دائمی وجود ندارد. عوامل بروز TIA، شامل حملات انسدادی عروقی، آمبولی، اسپاسم در عروق مغزی، آریتمی قلب، کاهش برون ده قلبی، فشار خون بسیار پایین و استفاده بیش ازحد از داروهای کاهنده فشارخون میباشد. معمولا بیمارانی که دچار TIA میشوند باید بسیار مراقب باشند چون ظرف ۵ سال پیش رو شانس بالایی برای ابتلا به سکته مغزی دارند. بیمارانی که مکررا دچار TIA میشوند احتمالا به بیماری ترومبوتیک مبتلا هستند که در این صورت بیشتر در معرض سکته هستند.

پیشگیری از سکته:

با وجود پیشرفتهای بزرگ در درمان سکته، باز هم عوارضی که پس از این بیماری مهلک به بیمار وارد میشود جبران ناپذیر است. لذا باید به عوامل زمینه ساز توجه ویژه ای داشت. با هر دهه افزایش سن پس از ۵۵ سالگی خطر سکته دو برابر میشود. بسیاری از عواملی که فاکتورهای خطر به حساب می آیند قابل اصلاح هستند. لذا با شناخت این عوامل میتوان شانس ابتلا را کاهش داد. 

افزایش سطح آگاهی از عوامل زمینه ساز بیماری بهترین راه پیشگیری از سکته مغزی است. حتی در صورتیکه به سکته مغزی دچار هستید، با بکارگیری یکسری اقدامات میتوانید از ابتلای مجدد تا حدود زیادی پیشگیری کنید. در ضمن همواره از طریق راههای تماس در برگه تماس با ما، میتوانید با همکاران ما در کلینیک فیزیوتراپی آرامش سعادت آباد برای یاری رساندن به بیمار خود در ارتباط باشید. در زیر به مواری اشاره میکنیم که ریسک ایجاد سکته مغزی را کم میکند. 

یادگیری زبان جدید:

تحقیقات دانشمندان ثابت کرده یادگیری زبان جدید عاملی بازدارنده در برابر آسیبهای سیستم عصبی مرکزی است، شانس و میزان بهبودی و درمان در افرادی که زبان جدیدی می آموزند نسبت به افراد دیگر بالاتر است.

توجه به فشار خون:

کنترل و نظارت به میزان فشار خون مهمترین راه پیشگیری است. در صورت نیاز مصرف داروهای کنترل کننده فشار خون تحت نظر پزشک متخصص و رعایت نکات تغذیه صحیح و پرهیز غذایی مناسب میتواند تا اندازه زیادی به کاهش فشار خون کمک کند.

اصلاح رژیم غذایی:

مصرف حداقل نمک، استفاده از مواد غذایی دارای پتاسیم، مصرف اندک روغن برای جلوگیری از افزایش سطح کلسترول و چربی های اشباع، که همگی در تشکیل پلاک در مسیر عروق نقش دارند، میتوانند احتمال ایجاد ترومبوز را به حداقل برسانند. پرهیز از خوردن نوشیدنی های الکلی را نیز توصیه میکنیم، مصرف مواد مخدر مثل کوکائین و متامفتامین‌ها، ریسک ابتلا به سکته را افزایش میدهد.

کنار گذاشتن دخانیات:

واضح است که سیگار کشیدن و یا در معرض دود افراد سیگاری قرار داشتن زمینه بیماریهای قلبی، عروقی را مساعد میکند و میدانیم که سکته های مغزی با مشکلات قلبی، عروقی رابطه نزدیکی دارند.

کنترل قند خون:

برای کنترل کردن قند خون داشتن عادتهای غذایی سالم، تحرک جسمانی و توجه به مسئله چاقی میتواند علاوه بر پایین نگه داشتن قند خون، کلسترول، بیماریهای قلبی، فشار خون را نیز کاهش بدهد.

مصرف سبزیجات و میوه جات:

میوه و سبزی با دارا بودن آنتی اکسیدانها خطر بیماریهای مغزی را به شدت پایین می آورند.

تحرک و داشتن سطح فعالیت مناسب:

ورزش اثرات بسیار مثبتی بر بدن دارد. حرکات هوازی همچون دویدن، پیاده روی سریع، دوچرخه سواری و… با تنظیم فشار خون، افزایش HDL، افزایش توان قلب و عروق، کاهش حالات روانی نامناسب مثل افسردگی و استرس و… به سلامت عمومی بدن کمک بزرگی میکند.

درمان به موقع بیماریها:

از جمله اهمیت دادن به آریتمی های قلبی، مشکلات دریچه قلب، بیماری دیابت. در صورت ابتلا به این قبیل مشکلات فرد باید به بیماری خود بیشتر اهمیت داده، مرتبا تحت نظر پزشک معالج خود قرار بگیرد، با رعایت دستورهای درمانی پزشک متخصص احتمال ابتلا به CVA  کم میشود.

فیزیوتراپیست صادق زراعتکار

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *