پروتکل توانبخشی و مراقبتهای بعد از جراحی ترمیم روتاتور کاف و ORIF شکستگی ساعد | راهنمای ۲ هفته اول
جراحی شانه (ترمیم تاندون روتاتور کاف و اوالشن توبروزیته بزرگ هومروس) و همچنین جراحی ساعد (ORIF شکستگی شفت رادیوس و اولنا) از رایجترین عملهای ارتوپدی هستند. بعد از این جراحیها، دو هفته اول نقش حیاتی در روند ترمیم تاندون و جوش خوردن استخوان دارد. در این مقاله، پروتکل توانبخشی، مراقبتهای روزمره و نکات تغذیهای مناسب را مرور میکنیم. برای دریافت مشاوره رایگان فیزیوتراپی میتوانید با شماره 09212802270 تماس بگیرید.
هفته پیش که میشه دوم شهریور 1404 هر دو دستم شکست، رفته بودیم دوچرخهسواری تو پارک پردیسان که تو یک سرازیری تند وقتی سرعتم خیلی بالا بود، یه نفر بی هوا اومد تو مسیر ویژه دوچرخهسواری، منم برای اینکه بهش نزنم ترمز کردم اما کنترل از دستم خارج شد و خوردم زمین. در لحظه برخورد متوجه شکستگی ساعد راستم شدم چون از وسط تا شد، با اورژانس رفتیم بیمارستان. اونجا بود که متوجه شدم شونه چپم رو نمیتونم حرکت بدم، بعد از تصویربرداری مشخص شد که سر استخوان هومروسم شکسته. نظر جراح ارتوپد این بود که باید جراحی کنم بنابراین برای عمل جراحی هر دو شکستگی آماده شدم. دردی به اون صورت نداشتم، فقط ساعد چپم بدلیل شکستگی از وسط تا میشد که حس خیلی بدی داشت. حس بد بعدی این بود که دست برای یک فیزیوتراپیست عضو خیلی مهمیه، چه برای معاینه و ارزیابی و چه برای درمان، و اینکه میدونستم تا مدتی نمیتونم ازش استفاده کنم، خب حس خوبی نبود.
یک روز پس از بستری ساعدم تحت جراحی ORIF قرار گرفت و شانه چپم شکستگیش فیکس شد و عمل جراحی بازسازی تاندون روتاتور کاف هم انجام شد. یک شب دیگه هم بستری شدم و فردای روز جراحی مرخص شدم. تصمیم گرفتم نکته به نکته و ریز به ریز پروسه بهبودیم رو هم در صفحه اینستاگرام هم یوتیوب و بصورت مقالاتی توی وبسایت به اشتراک بذارم و بعد از رسیدن به بهبودی کامل علاوه بر اینکه تجربیات شخصی یک فیزیوتراپیست رو از روند ترمیم شکستگی ساعد و شانه و آسیب تاندون روتاتور کاف ثبت میکنم، کامل ترین و جامع ترین منبع برای این عارضه رو هم ایجاد کنم.
• استفاده از اسلینگ یا بالشتک ابداکشن برای محافظت از ترمیم (شب و هنگام فعالیت الزامی است).
• کنترل درد و ورم با یخ، بالا نگه داشتن دست و مصرف دارو طبق تجویز پزشک.
• حرکت فعال انگشتان و مچ برای جلوگیری از خشکی و تورم.
• حرکت ملایم آرنج در دامنه درد مجاز است.
• حرکت شانه در این مرحله ممنوع است و معمولاً از هفته ۴–۶ آغاز میشود.
• مشت و باز کردن انگشتان (۱۰ تا ۲۰ بار هر ۲ ساعت).
• خم و باز کردن آرنج بدون وزنه.
• چرخش مچ در دامنه درد مجاز.
در هر مرحله از پروسه ترمیم، فیزیوتراپی میتونه به بیمار کمک کنه که در ادامه مختصری در این مورد توضیح میدم. برای دریافت نوبت از کلینیک فیزیوتراپی آرامش سعادت آباد میتونید با شماره تلفن ۸۸۶۸۱۷۴۶ تماس بگیرید
در روزهای اولیه بعد از جراحی مفصل شانه و ترمیم تاندون روتاتور کاف، فیزیوتراپی کمک کننده است. بخصوص اگر بیمار در روزهای اولیه دچار درد باشه با استفاده از الکتروتراپی میشه دردش رو کاهش داد. همچنین میتونیم از االکتروتراپی برای تقویت برخی عضلات شانه استفاده کنیم، در طول این دوره استفاده از سایر مدالیته های غیر حرارتی مانند لیزر تراپی میتوانند به تسریع روند درمان کمک کننده باشند. به عنوان تجربه شخصی علاوه بر استفاده از این مدالیته ها، به دلیل دردی که به نظر میآمد از مفصل شانه به بازو منتشر میشه از درای نیدلینگ برای آزادسازی تریگرپوینت موجود در عضله بایسپس استفاده کردم که اثر بسیار خوبی هم داشت و کمک کرد دردم کاملا برطرف بشه.
• بلند کردن اجسام با دست عملشده.
• حرکت فعال شانه (بالا بردن دست یا باز کردن به طرفین).
• فشار آوردن یا تکیه دادن روی دست
پروتکل توانبخشی بعد از ORIF شکستگی شفت رادیوس و اولنا
• استفاده از آتل یا اسپلینت پشت دست در روزهای اول.
• بالا نگه داشتن ساعد برای کاهش ورم.
• کنترل زخم و تعویض پانسمان تا زمان کشیدن بخیهها (۱۰–۱۴ روز).
• حرکت فعال انگشتان و مشت کردن برای جلوگیری از خشکی.
• خم و باز کردن ملایم مچ دست.
• حرکت آرنج (در صورت اجازه جراح) بدون وزنه و فشار.
• بلند نکردن اجسام سنگین با دست عملشده.
• پرهیز از چرخش شدید ساعد یا کشش مقاومتی.
• رانندگی و کارهای سنگین تا زمان تأیید جراح ممنوع است
در ادامه به چند سوال رایج پاسخ میدم، اینکه ایا بعد از جراحی مفصل شانه مجاز به رانندگی هستم؟ ایا بعد از جراحی میتوانم دوش بگیرم.
• 🚗 رانندگی: تا پایان استفاده از اسلینگ/آتل و قطع داروهای مسکن قوی، رانندگی ممنوع است (معمولاً ۶ هفته).
• 🚿 حمام کردن: دوش گرفتن سریع با پوشش ضدآب پانسمان از روز ۳–۵ مجاز است.
• 🛌 خواب: برای شانه بالش زیر بازو قرار دهید؛ برای ساعد، دست را روی بالش بالاتر از قلب بگذارید.
• 🍽 غذا خوردن و نظافت شخصی: با دست سالم انجام شود. دست جراحیشده نباید بار تحمل کند
• پروتئین کافی (مرغ، ماهی، تخممرغ، لبنیات، حبوبات).
• کلسیم و ویتامین D (شیر، سبزیجات سبز، ماهی).
• ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمهای).
• روی و منیزیم (آجیل، دانهها، غلات کامل).
• امگا ۳ (ماهی، گردو، تخم کتان).
• قندهای ساده و شیرینیها → افزایش التهاب.
• الکل → تأخیر در جوش خوردگی استخوان.
• نمک زیاد و غذاهای فرآوریشده → افزایش ورم.
• چربیهای ترانس و فستفود → التهاب بیشتر.
• 🚭 قطع کامل سیگار و نیکوتین → سیگار باعث کاهش خونرسانی و تاخیر در ترمیم استخوان و تاندون میشود.
• 🍷 پرهیز از الکل → خطر عفونت و جوش نخوردن استخوان را بالا میبرد.
• 🏃 فعالیت بدنی سبک → پیادهروی و تمرینات تنفسی توصیه میشود، اما فعالیت سنگین دست تا تأیید جراح ممنوع است.
• ⚖ کنترل وزن→→ اضافهوزن فشار بیشتری به مفاصل وارد میکند
دو هفته اول بعد از جراحی شانه و ساعد، حیاتیترین مرحله برای موفقیت عمل و پیشگیری از عوارض است. رعایت پروتکل توانبخشی، مراقبتهای روزمره، تغذیه مناسب و تغییر عادات ناسالم به شما کمک میکند تا سریعتر به زندگی عادی بازگردید.