روند ترمیم استخوان و تاندون بعد از جراحی شانه و ساعد

روند ترمیم استخوان و تاندون بعد از جراحی شانه و ساعد

فیزیوتراپی و جدول کامل زمان‌بندی بازسازی بافت‌ها

فرآیند ترمیم بافت‌های عضلانی، تاندونی و استخوانی پس از جراحی یکی از مهم‌ترین چالش‌های بیماران ارتوپدی است. دانستن اینکه «از چه هفته‌ای می‌توان حرکات رو شروع کرد»، «چه زمانی استخوان یا تاندون به استحکام کافی می‌رسد»، و «چطور از بازگشت آسیب جلوگیری کنیم»، به بیماران کمک می‌کند روند توانبخشی و فیزیوتراپی رو با آگاهی، صبر و اطمینان علمی طی کنند. این مطلب رو در ادامه مطالب قبلی مینویسم، نزدیک به 50 روز پیش، بعد از اینکه عمل جراحی شکستگی ساعد و شانه رو انجام دادم تصمیم گرفتم تمامی اطلاعاتی که درباره شکتستگی استخوان رادیوس و اولنای ساعد و شکستگی سر استخوان بازو و ترمیم تاندون روتاتور کاف شانه لازم هست رو جمع آوری کنم. جلسات تمرین درمانی و فیزیوتراپی خودم رو همچنان دارم ادامه میدم تا رفته رفته به فانکشن قبلی بتونم برگردم. اگه در رابطه با این مشکلات پرسشی دارید میتونید با شماره 09212802270 جهت مشاوره رایگان فیزیوتراپی تماس بگیرید. در کلینیک فیزیوتراپی آرامش با بهره گیری از دانش روز، تجهیزات مدرن و در نهایت این تجربه شخصی از این آسیب به بیماران در بازگشت سریعتر و کاملتر به عملکرد روزانه و ورزش کمک میکنیم.

در این مقاله، با نگاهی فیزیولوژیک و بالینی، سه نمونه‌ی رایج از آسیب‌ها را بررسی می‌کنیم:
1. ترمیم تاندون روتاتور کاف شانه
2. شکستگی توبروزیته بزرگ هومروس
3. شکستگی دوبل ساعد (رادیوس و اولنا)

 ۱. ترمیم تاندون روتاتور کاف شانه

تاندون‌های روتاتور کاف وظیفه تثبیت سر استخوان بازو در حفره گلنوئید رو دارند. این تاندون‌ها از 4 عضله تشکیل شدند که علاوه بر حرکت دادن مفصل شانه در حفظ و پایداری مفصل هم نقش حیاتی دارند. تاندون های روتاتور کاف یا به احتصار تاندون های شانه از رایجترین علل دردهای مفصل شانه هستند و پس از جراحی ترمیم، به‌دلیل خون‌رسانی محدود، روند ترمیم آن‌ها کند و حساس است. 

جدول مراحل ترمیم تاندون روتاتور کاف

فاز ترمیم بازه زمانی فرآیند بافتی درصد استحکام نکات فیزیوتراپی
1- التهاب اولیه ۱–۷ روز زمان میبره. در طی این دوره تجمع سلول‌های ایمنی و فایبروبلاست رخ میده. از نظر ساختاری کمترین استحکام رو داره یعنی  ۰–۵٪ بنابراین در این فاز حداکثر حمایت از بافت مورد تاکید است و اهداف شامل استراحت و کنترل درد است.
مرحله دوم فیبروبلاستیک است که شامل هفته ۲–۴ است. در طی این دوره تشکیل کلاژن نوع ۳ رو داریم از نظر استحکام بافت ۱۰–۲۰٪ بافت سالم است و در برخی موارد انجام حرکات پسیو مجاز است، که البته بسته به شدت عارضه ممکنه همچنان مجاز به حرکت پسیو نباشیم. به دلیل شدت بالای آسیب من مجاز به انجام حرکت پسیو در طی این دوره نبودم.
مرحله سوم فیبروز است که شامل بازسازی است و در هفته ۵–۸ جایگزینی با کلاژن نوع ۱ بتدریج شروع میشه. کلاژن نوع 1 نسبت به کلاژن نوع 3 مستحکم تره و کلاژن بالغ نامیده میشه در طی این فاز سفتی بافت در حال ترمیم ۵۰–۶۰٪ است و این مرحله معمولا حرکات اکتیو کمکی شروع میشن.
مرحله پایانی بلوغ نهایی ماه ۳ تا ۶ است که در طی آن هم‌ترازی فیبرها رخ میده و استحکام کامل ۸۵–۱۰۰٪ در حال بازیابی است. در این مرحله تمرینات مقاومتی و عملکردی انجام میشه.

 نکته کلیدی:

تا هفته هشتم، تاندون نیمی از استحکام واقعی خود را به‌دست می‌آورد؛ بنابراین حرکات فعال یا وزنه‌ای زودهنگام خطر پارگی مجدد دارد.

 ۲. ترمیم شکستگی توبروزیته بزرگ هومروس

توبروزیته بزرگ که در قسمت بالایی استخوان بازو قرار کرفته محل اتصال تاندون‌های عضلات سوپراسپیناتوس و اینفراسپیناتوس است.
در شکستگی این ناحیه، هم استخوان و هم تاندون درگیر هستند، بنابراین ترمیم دوگانه (Bone–Tendon Healing) اتفاق می‌افتد.

جدول روند ترمیم توبروزیته بزرگ هومروس

فاز زمان تغییرات بافتی استحکام نسبی نکات فیزیوتراپی
1- فاز التهابی: روز ۱–۱۰ بوده و شامل تشکیل هماتوم و شروع کال نرم استخوانی است. از لحاظ سفتی بافت تنها ۰–۱۰٪ انسجام داریم بنابراین نیاز به حفاظت حداکثری وجود داره استفاده از اسلینگ در این دوره ضروری است. حرکات پسیو سبک رو در طی این مرحله میشه انجام داد.
2- فاز کال نرم: در هفته ۲–۴ فعالیت سلولهای فیبروبلاست رو داریم و استخوان فیبری تشکیل میشه. استحکام ۲۰–۳۰٪ است که به معنی نیاز به حفاظت از اندام است. حرکات پسیو کنترل‌شده در فلکشن تا ۹۰ درجه قابل انجام است. این حرکات باید توسط جراح شما بسته به شرایط خاص شما تجویز شده و زیر نظر فیزیوتراپیست انجام شوند تا ریسک آسیب از میان بره.
3- فاز کال سخت: در هفته ۵–۸ استخوان‌بندی و استحکام تدریجی افزایش پیدا میکنه و استحکام استخوان در حال جوش خوردن به ۵۰–۶۰٪ میرسه. در زمان نوشتن این مقاله من در این مرحله قرار گرفتم. تو این دوره زمانی میشه حرکات اکتیو کم‌دامنه رو به برنامه درمانی اضافه کرد.
4- فاز بازسازی نهایی: بصورت تقریبی از ماه ۳ تا ۶ بازسازی استخوان و تاندون به حداکثر میرسه و  ۸۰–۱۰۰٪ استحکام بافت بدست میاد. در این دوره تمرینات مقاومتی و کنترل حرکتی دقیق قابل انجام هستند.

 نکته کلیدی:

به دلیل درگیری محل اتصال تاندون، حرکات اکتیو باید حداقل تا هفته ششم محدود شوند.

۳. ترمیم شکستگی دوبل ساعد (Radius + Ulna)

در شکستگی‌های هم‌زمان رادیوس و اولنا، تعادل چرخشی ساعد و هماهنگی بین استخوان‌ها اهمیت حیاتی دارد.
حتی چند درجه چرخش اشتباه می‌تواند باعث محدودیت پروناسیون و سوپیناسیون شود.

 جدول مراحل ترمیم شکستگی ساعد

فاز ترمیم بازه زمانی فرآیند بافتی استحکام نسبی نکات فیزیوتراپی
1- التهاب: روز ۱–۷ هست در این مرحله هماتوم و جذب سلول‌های مرده رو داریم. استحکام در کمترین میزان خودش هست یعنی ۰–۵٪، تو این فاز حرکات انگشتان و شانه رو میشه انجام داد البته بدون حرکت ساعد.
2- کال نرم: در هفته ۲–۳ بافت فیبروکارتیلاژ و گرانولاسیون رو داریم و سفتی بافت به ۱۰–۲۰٪ میرسه، همچنان مثل مرحله قبل نیاز به حفاظت از استخوان شکسته ساعد وجود داره. حرکات پسیو سبک، بدون چرخش ساعد قابل انجام هستند.
3- کال سخت: در هفته ۴–۶ استخوان اولیه شکل می‌گیره و سفتی بافت به ۳۰–۴۵٪  میرسه. بنابراین میشه حرکات اکتیو بدون مقاومت مچ رو انجام داد. 
4- مرحله بازسازی اولیه: شامل هفته ۷–۱۰ است. در این مرحله استخوان لاملار و تراکم بیشتر تشکیل میشه و استحکام بافت به ۵۰–۶۵٪ میرسه. حرکات چرخشی تدریجی ساعد رو میشه شروع کرد.
5- بازسازی پیشرفته: از هفته ۱۱–۱۶ بازسازی کامل محور استخوان آغاز میشه و قوام جوش خوردگی به ۷۰–۸۵٪ میرسه. تو این مرحله تمرینات تقویتی سبک رو میشه انجام داد.
6- تثبیت نهایی: از ماه ۴–۶ الگوی نهایی استخوان بازسازی می‌شه و استحکام به ۹۰–۱۰۰٪ رسیده بنابراین میتوان به فعالیت کامل برگشت

 نکته کلیدی:

استخوان ساعد معمولاً تا ماه ششم به استحکام کامل می‌رسد؛
بنابراین بلند کردن اجسام سنگین تا قبل از آن باید محدود بماند.

نقش فیزیوتراپی

در هر سه ضایعه ای که توضیح دادم فیزیوتراپی پس از جراحی کاربرد داره. در مرحله ابتدایی که معمولا همراه با درد و التهاب است، فیزیوتراپی منجر به کنترل درد و التهاب میشه. در مرحله بازسازی کاربرد امواج لیزر پرتوان، اولتراسوند، تکارتراپی و مگنت سرعت ترمیم رو افزایش میده. در مرحله تثبیت افزایش دامنه حرکت، افزایش قدرت بافت، تقویت عضلات، از بین بردن بافت اسکار و سفتی و در نهایت بازگشت به عملکرد و ورزش از مهمترین کاربردهای فیزیوتراپی تخصصی است. برای ارزیابی تخصصی وضعیت ترمیم استخوان یا تاندون خود، می‌توانید با کلینیک فیزیوتراپی آرامش سعادت‌آباد تماس بگیرید.
 88681746 –  سعادت‌آباد، تهران

 جمع‌بندی

نوع آسیب زمان تقریبی بازگشت به فعالیت کامل بافت درگیر ریسک بازآسیب
پارگی تاندون روتاتور کاف ۴ تا ۶ ماه تاندون – عضله بالا در هفته‌های ۴ تا ۸
شکستگی توبروزیته بزرگ ۴ تا ۶ ماه استخوان + تاندون متوسط

ترمیم استخوان بعد از جراحی
 • فیزیوتراپی شکستگی ساعد
 • مراحل ترمیم تاندون روتاتور کاف
 • روند جوش خوردن استخوان
 • بازتوانی بعد از جراحی شانه
 • جدول ترمیم بافت تاندونی و استخوانی
 • فیزیوتراپی در شکستگی توبروزیته بزرگ