آدرس فیزیوتراپیبلوار سعادت آباد، بالاتر از چهارراه مسجد، خیابان 30، پلاک 85
مشاوره رایگان021-88681746
دیستونی نوازندگان یا «Musician’s Dystonia» نوعی اختلال عصبی-حرکتی وابسته به مهارت است که در آن مغز توانایی کنترل دقیق حرکات ظریف انگشتان یا عضلات مرتبط با نوازندگی را از دست میدهد. این مشکل معمولاً بدون درد ایجاد میشود و اغلب فقط هنگام نوازندگی ظاهر میگردد. علائم میتوانند شامل خم شدن ناخواسته انگشتان، قفل شدن دست، کاهش کنترل حرکتی و اختلال در اجرای تکنیکهای سریع باشند. مطالعات جدید نشان میدهند علت اصلی این اختلال، تغییرات ناخواسته نورونی و اختلال در مهار عصبی در قشر حرکتی مغز است، نه صرفاً ضعف عضلات یا التهاب تاندونها. برای مشاوره رایگان فیزیوتراپی با شماره 09212802270 تماس بگیرید.
بیش از 12 سال از زمانیکه در کلینیک فیزیوتراپی آرامش سعادت آباد روی آسیبهای نوازندگی کار میکنیم میگذرد. با قاطعیت میتوان گفت از میان تمام آسیب های نوازدگی مقاومترین عارضه در درمان همین دیستونی نوازندگان یا Musician’s Dystonia است که با نامهای:
* Focal Hand Dystonia
* Task-Specific Dystonia
* Musician’s Cramp
نیز شناخته میشود. دیستونی یک اختلال حرکتی عصبی است که باعث انقباضات غیرارادی و از دست رفتن کنترل حرکات ظریف هنگام نوازندگی میشود. این اختلال معمولاً:
* فقط هنگام اجرای ساز ظاهر میشود،
* در فعالیتهای روزمره وجود ندارد،
* و بیشتر در نوازندگان حرفهای دیده میشود.
علائم میتوانند بسته به نوع ساز متفاوت باشند، اما شایعترین موارد عبارتاند از:
* خم شدن ناخواسته انگشتان
* قفل شدن انگشت روی سیم یا کلید
* ناتوانی در اجرای پاساژهای سریع
* کاهش دقت حرکتی
* چسبیدن انگشتها به هم
* فعال شدن عضلات اضافی هنگام حرکت
* لرزش یا اسپاسم هنگام اجرا
* احساس «عدم فرمانپذیری» دست
بسیاری از نوازندگان مبتلا به دیستونی میگویند:
«قدرت دستم خوب است، اما کنترلش را از دست دادهام.»
این توصیف یکی از مشخصههای مهم دیستونی فوکال است.
مطالعات امروزی نشان میدهند دیستونی نوازندگان صرفاً یک مشکل عضلانی نیست، بلکه بیشتر ناشی از اختلال در پردازش عصبی و کنترل حرکتی مغز است.
مهمترین مکانیسمهای شناختهشده
مغز نوازندگان حرفهای هزاران ساعت تمرین تکراری را تجربه میکند.
در بعضی افراد، این تمرینهای طولانی و شدید باعث میشود مرز بین کنترل انگشتان در قشر حرکتی مغز بتدریج مبهم شود.
در نتیجه:
وقتی مغز قصد فعالسازی یک انگشت را دارد، عضلات اضافی نیز ناخواسته فعال میشوند.
در افراد مبتلا، سیستم عصبی توانایی مهار عضلات غیرضروری را از دست میدهد.
به همین دلیل:
* انقباض های هم زمان یا co-contraction افزایش مییابد،
* انقباض از عضلاتی به عضلات دیگر تسری پیدا میکند که به آن overflow حرکتی گفته میشود،
* و حرکات ظریف مختل میشوند.
تمرینهای طولانی با حرکات بسیار تکراری، یکی از مهمترین عوامل خطر محسوب میشوند.
طبق گزارش های علمی بیشترین شیوع درمیان پیانیستها، گیتاریستها، نوازندگان سازهای بادی و ویولنیستها است البته بر اساس تجربه ما در کلینیک فیزیوتراپی آرامش سعادت آباد، نوازندگان تار، سه تار، دف و تنبک هم به این عارضه مبتلا شده اند. از میان علل بروز دیستونی نوازندگان میتوان به
* تمرینهای بسیار طولانی
* کمال گرایی شدید
* فشار روانی حین اجرا
* اضطراب عملکرد
* تغییر ناگهانی تکنیک
* آسیبهای قبلی دست
* ژنتیک در برخی افراد
اشاره کرد. شیوع تقریبی این اختلال در نوازندگان حرفهای حدود ۱ درصد تخمین زده میشود.
تجربه واقعی نوازندگان در جهان
در فرومها و تجربههای ثبتشده، نوازندگان علائم بسیار مشابهی را توصیف میکنند:
«انگشتهایم ناگهان جمع میشدند.»
«کنترل پاساژهایی که سالها میزدم را از دست دادم.»
«فقط هنگام نوازندگی این اتفاق میافتاد.»
«انگار دستم دیگر متعلق به خودم نبود.»
Keith Emerson
کیبوردیست مشهور گروه Emerson, Lake & Palmer به دیستونی فوکال مبتلا شد و بتدریج کنترل چند انگشت خود را از دست داد. این اختلال تأثیر شدیدی بر توانایی اجرای او گذاشت.
João Carlos Martins
پیانیست مشهور برزیلی که سالها با focal dystonia درگیر بود و حتی مدتی نوازندگی حرفهای را کنار گذاشت. البته بعدها با روشهایی توانست دوباره اجرا کند.
Victor Wooten
بسیاری از نوازندگان باس، تجربه او را بهعنوان نمونهای از سازگاری و ادامه فعالیت حرفهای با وجود دیستونی میشناسند.
تشخیص معمولاً بر اساس:
* شرح حال دقیق،
* مشاهده الگوی نوازندگی،
* تحلیل حرکت،
* و وجود مشکلاتی مانند:
* تاندینوپاتی،
* CTS،
* ضعف عصبی،
* آسیبهای گردنی،
انجام میشود.
در بسیاری موارد، MRI و EMG طبیعی هستند و همین مسئله تشخیص را دشوار میکند.
درمان دیستونی نوازندگی بسیار پیچیده و طولانی مدت است، در کلینیک فیزیوتراپی آرامش سعادت آباد بصورت عمده از روشهای زیر استفاده میکنیم:
مهمترین درمان غیرجراحی فعلی محسوب میشود.
هدف:
بازآموزی مغز برای تفکیک دوباره حرکات انگشتان است.
این اهداف عمدتا شامل موارد زیر است:
* اصلاح الگوهای حرکتی،
* کاهش overflow عضلانی،
* کنترل عضلات اضافی،
* retraining سیستم عصبی
در بعضی نوازندگان:
* تغییر پوسچر،
* تغییر زاویه مچ،
* تغییر در انگشت گذاری،
* یا تغییر در گرفتن ساز
باعث کاهش علائم شده است.
اما مطالعات نشان میدهند بسیاری از نوازندگان با:
* تشخیص زودهنگام،
* بازآموزی عصبی-حرکتی،
* و فیزیوتراپی تخصصی
میتوانند به بهبود قابلتوجهی برسند و حتی به اجرای حرفهای بازگردند.
دیستونی نوازندگان یکی از پیچیدهترین آسیبهای نوروموتور در موزیسینهاست.
مشکل اصلی در این اختلال، ضعف عضله نیست؛ بلکه اختلال در انتخاب، زمانبندی و مهار عضلات توسط سیستم عصبی است.
به همین دلیل، درمان موفق معمولاً نیازمند ترکیب:
* دانش نورولوژی،
* تحلیل الگوهای حرکتی،
* بازآموزی حسی حرکتی،
* و فیزیوتراپی تخصصی نوازندگان
خواهد بود
خیر. در دیستونی فوکال مشکل اصلی در کنترل عصبی حرکت و پردازش مغزی است، نه صرفاً التهاب تاندون یا عضله. به همین دلیل بسیاری از بیماران درد واضحی ندارند اما کنترل حرکتی خود را از دست میدهند.
دیستونی نوازندگان یک «اختلال وابسته به مهارت» (Task-Specific Disorder) است.
یعنی مغز فقط در اجرای الگوهای حرکتی بسیار تخصصی دچار اختلال میشود و ممکن است در فعالیتهای روزمره دست کاملاً طبیعی عمل کند.
استرس معمولاً علت اصلی نیست، اما میتواند علائم را تشدید کند.
فشار روانی اجرا، کمال گرایی و اضطراب از عوامل شناختهشده تشدیدکننده هستند.
خیر، اما در نوازندگان حرفهای شایعتر است. زیرا ساعتهای تمرین طولانی، حرکات تکراری و نیاز به کنترل حرکتی بسیار ظریف، فشار بیشتری بر سیستم عصبی-حرکتی وارد میکند.
در بسیاری از موارد خیر. شایعترین شکایت بیماران «از دست دادن کنترل» است نه درد. البته بعضی نوازندگان ممکن است بهدلیل انقباضات غیرطبیعی، درد یا خستگی ثانویه نیز تجربه کنند.
اغلب خیر. در بسیاری از مبتلایان، MRI و EMG طبیعیاند و همین موضوع میتواند تشخیص را دشوار کند. تشخیص بیشتر بر اساس شرح حال و مشاهده الگوی حرکتی انجام میشود.
معمولاً نه. استراحت کوتاهمدت ممکن است علائم را کمتر کند، اما درمان اصلی اغلب نیازمند بازآموزی حسی حرکتی و اصلاح الگوهای حرکتی است.
در بعضی موارد بله. ادامه تمرین با الگوی حرکتی اشتباه ممکن است تطابقات نورونی را تشدید کند و الگوی دیستونیک را تثبیت نماید.
در حال حاضر درمان قطعی واحدی برای همه بیماران وجود ندارد، اما بسیاری از نوازندگان با:
* تشخیص زودهنگام،
* بازآموزی عصبی-حرکتی،
* فیزیوتراپی تخصصی،
* و اصلاح تکنیک
بهبود قابلتوجهی پیدا میکنند و حتی به اجرای حرفهای بازمیگردند.
در برخی نوازندگان بله. تغییر پوسچر، زاویه مچ، انگشت گذاری یا تغییر در نحوه گرفتن ساز گاهی باعث میشود مغز وارد الگوی دیستونیک قبلی نشود.
لزوماً نه. بسیاری از نوازندگان پس از درمان تخصصی، اصلاح الگوهای حرکتی و درمان مناسب توانستهاند دوباره اجرا کنند، هرچند روند بهبود معمولاً زمانبر است.
اینکه مشکل صرفاً عضلانی در نظر گرفته شود. درمانی که فقط بر تقویت عضله، ماساژ یا کاهش التهاب تمرکز کند، معمولاً پاسخ کامل ایجاد نمیکند؛ زیرا ریشه اصلی اختلال در کنترل عصبی حرکت است.
* دیستونی نوازندگان یک اختلال عصبی-حرکتی وابسته به مهارت (Task-Specific Focal Dystonia) است.
* شایعترین علامت آن حرکات غیرارادی انگشتان هنگام نوازندگی است.
* این اختلال معمولاً درد ندارد و فقط حین اجرای ساز ظاهر میشود.
* علت اصلی شامل اختلال در cortical inhibition و maladaptive neuroplasticity است.
* عوامل خطر: تمرین تکراری طولانی، استرس اجرا، perfectionism و تغییر تکنیک نوازندگی.
* درمانهای علمی شامل:
* Sensorimotor retraining
* Motor relearning
* فیزیوتراپی تخصصی
* تغییر تکنیک نوازندگی
* بوتاکس در برخی موارد
* نوازندگان معروفی مانند Keith Emerson، João Carlos Martins و Victor Wooten تجربه ابتلا به این اختلال را داشتهاند.