علت فلج بلز چیست؟ بررسی علمی دلایل، ویروس‌ها و عوامل خطر

بسیاری از بیماران بعد از فلج ناگهانی صورت اولین سوالشان این است: «چرا دچار فلج بلز شدم؟» آیا علت آن ویروس است؟ استرس؟ سرما؟ یا یک بیماری زمینه‌ای؟ در این مقاله به‌صورت علمی بررسی می‌کنیم علت فلج بلز چیست، چه عواملی خطر آن را بیشتر می‌کنند و چرا عصب صورت ناگهان دچار اختلال می‌شود.

پاسخ سریع مقاله

خلاصه کلام

علت فلج بلز چیست؟

همانطور که اشاره کردیم علت دقیق فلج بلز هنوز به‌طور کامل مشخص نیست، اما بیشتر مطالعات نشان می‌دهند التهاب و تورم عصب صورت یا عصب فاسیال -عصب هفتم مغزی- مهم‌ترین عامل ایجاد آن است. این التهاب اغلب با فعال شدن ویروس‌های نهفته مانند HSV-1، عفونت‌های ویروسی، استرس، ضعف سیستم ایمنی یا بیماری‌هایی مانند دیابت مرتبط است. برای مطالعه مقاله درمان فلج بلز روی "درمان فلج بلز؛ از دارو تا فیزیوتراپی و زمان بهبودی" کلیک کنید. برای دریافت مشاوره رایگان فیزیوتراپی با شماره 09212802270 تماس بگیرید.

فضای درون بدن فضای محدودی است که به سادگی با افزایش سایز یک بافت یا وجود ورم، التهاب یا سفتی کوچکتر هم می شود. یکی از مکانیسم هایی که برای فلج بل عنوان شده است، همین فرضیه است که با بروز التهاب فشار اضافه ای به عصب زوج هفتم وارد می شود.

این وضعیت عصب را در مسیر عبور از کانال فالوپین (Fallopian Canal) تحت فشار قرار می‌دهد که موجب فشردگی و اختلال عملکرد عصب صورت می‌شود. اعمال فشار به عصب هفتم صورت، مانع از خونرسانی مناسب به آن می گردد. به دنبال اختلال در خونرسانی، تغذیه و اکسیژن رسانی عصب هفتم صورتی تضعیف شده و اگر مدتی اختلال در خونرسانی به عصب صورت ادامه یابد، کم کم تخریب شده و انتقال پیام های عصبی مختل میشوند که خود موجب کجی در صورت بیمار شده و به این حالت فلج بلز گفته می شود. برای آشنایی بیشتر با فلج بلز روی این لینک کلیک کنید.

نقش التهاب و فشار روی عصب صورت در فلج بلز

علت فلج بل صورت همانطوریکه توضیح دادیم از یک عامل فشارنده روی عصب صورت ایجاد می شود. در صورتیکه فشار تا اندازه ای باشد که تنها پوشش میلین روی عصب آسیب ببیند بازگشت حرکات و حالات صورت سریعتر است و در صورتیکه خود عصب اصلی دچار آسیب شود بهبودی آهسته خواهد بود. لذا شدت و ضعف فلج بلز در همه مبتلایان به یک میزان نیست، برخی دچار فلج بلز شدید می شوند و در برخی دیگر فلج بلز خفیف است. جدا از میزان فشار به عصب صورت مدتی زمانی که طول می کشد تا عصب از فشار رهانیده شود، نیز در بروز علائم فلج بلز و میزان از کارافتادگی عضلات چهره و شدت فلج بلز بسیار مهم است.

در فیلم فیزیوتراپی زیر توضیحات بیشتری را از فیزیوتراپیست صادق زراعتکار بشنوید:

معمولا بیمار فلج بلزی که شدت درگیری بیشتری دارد اما درمان های پزشکی برای آزادسازی عصب، کاهش التهاب و داروهای ضد ویروس زودتر شروع می شود، روند بهبودی سریع تری دارد. علت هم روشن است شروع سریع تر درمان، مدت زمانی که عصب تحت فشار بوده و فقر اکسیژن و تغذیه دارد را بسیار کاهش می دهد، لذا عملکرد طبیعی عصب کمتر مختل شده و بازگشت حرکات صورت هم سریع تر کسب می شود.

چه بیماری‌هایی شبیه فلج بلز هستند؟

میاستنی گراویس، بیماری لایم، سکته یا تومور مغزی هم می تواند علایمی شبیه به فلج بل ایجاد کند اما فلج بل رایج ترین علت از کار افتادن حرکات نیمی از صورت است. یکی از دلایلی که بصورت رایجی برای ابتلا به فلج بلز عنوان می شود، عفونت های ویروسی است. ویروس هایی که احتمال آسیب زدن به عصب زوج هفتم را دارند شامل ویروس تبخال، آبله مرغان، زونا، آنفولانزا، اوریون، سرخچه و ایدز هستند. عفونت های چشم و گوش و یا عفونت ریه و یا سرماخوردگی هم ممکن است موجب ابتلای فرد به فلج بل شود.

علل ویروسی فلج بلز

برخی ویروس ها عفونت های بدون علایمی ایجاد می کنند مثل ویروس اشتین بار یا واریسلا زوستر که هر دو از خانواده ویروس هرپس هستند. فعال شدن دوباره این ویروس ها یکی از علل ایجاد فلج بلز است.
در فعال شدن دوباره این ویروس ها عواملی مانند برخورد ضربات، علل محیطی، فشارهای عصبی مانند استرس و اضطراب زیاد، هیجان شدید، فشارهای عاطفی و… نقش دارند.

اختلالات متابولیکی نیز میتواند در فعال شدن دوباره ویروس های یاد شده مطرح باشد و موجب ابتلا به فلج بلز شوند. در برخی تحقیقات وجود ویروس های هرپس نوع یک یا HSV-1، در بیشتر مبتلایان فلج بل صورت اثبات شده است. لذا مصرف داروهای ضد التهابی و ضد ویروس مثل آسیکوویر و پردنیزون، به عنوان درمان دارویی فلج بل موثر هستند.

در تحقیقات دیگر حدود ۳۱ درصد بیماران بلز پالسی به ویروس HSV-1 دچار بودند. البته عفونت ویروس HSV-1 همراه با دمیلینه شدن عصب است. اما در فلج بل عامل آسیب عصبی ادم، ورم و فشردگی عصب در کانال استخوانی است. آسیب دیدن پوشش عصب هفتم صورت ممکن است در اثر خرابکاری ویروس مذکور نباشد، بلکه بدنبال واکنش های ایمنی خود بدن به آن ویروس بوجود آید.

پیشگیری از فلج بلز

پیشگیری از فلج بلز یکی از سوالات رایج بیماران است. از آنجا که علت دقیق این بیماری هنوز به‌طور کامل مشخص نیست، نمی‌توان راه قطعی برای پیشگیری از آن معرفی کرد. با این حال، برخی اقدامات می‌توانند به کاهش عوامل خطر کمک کنند. از آنجا که عفونت‌های ویروسی، ضعف سیستم ایمنی، خستگی شدید و استرس از عوامل احتمالی مرتبط با فلج بلز هستند، حفظ سلامت عمومی بدن، خواب کافی، تغذیه متعادل و مدیریت استرس می‌تواند در کاهش ریسک ابتلا نقش داشته باشد. همچنین برخی محققان توصیه می‌کنند در شرایط آب‌وهوایی سرد یا وزش مستقیم باد، به‌ویژه در افراد مستعد، از محافظت مناسب ناحیه سر، گردن و اطراف گوش استفاده شود؛ هرچند شواهد علمی قطعی درباره نقش مستقیم سرما در ایجاد فلج بلز هنوز محدود است. از جمله موارد دیگری که به پیشگیری از فلج بلز کمک می کند، حفظ آرامش، دوری از استرس و اضطراب است. در کلینیک فیزیوتراپی آرامش سعادت آباد بیماران بسیاری داشته ایم که به دلیل قرار گرفتن در حالات روحی نامناسب همچون از دست دادن یک عزیز، مشکلات روحی و عاطفی و یا مشاغلی که استرس فراوانی دارد با فلج بلز مراجعه کرده اند. 

آیا تغذیه در فلج بلز نقش دارد؟

در ادامه درمان یکی از مبتلایان به فلج بلز را ببنیم که در آلمان به نتیجه نرسیده بود و با مراجعه به مرکز فیزیوتراپی آرامش در سعادت آباد بصورت کامل درمان شد:

آیا فلج بلز خطرناک است

اینکه آیا فلج بل خطرناک است یا نه، به تصمیم به موقع بیمار و قدرت مدیریت بحرانش بستگی دارد. بهترین اقدام مراجعه سریع برای درمان است. شروع زود هنگام درمان، در بازیابی حرکات از دست رفته نقش تعیین کننده ای دارد. در درمان فلج بلز فیزیوتراپی نقش بسیار مهم و تعیین کننده ای دارد.

درمان فلج عصب هفتم صورت با استفاده از روش های نوین و ویژه فیزیوتراپی انجام می شود. به زودی با مقاله ای درباره اثرات و روشهای نوین فیزیوتراپی در درمان فلج بل صحبت می کنیم. در کلینیک فیزیوتراپی آرامش، سال‌هاست درمان تخصصی بیماران مبتلا به فلج بلز و اختلالات عصب صورت انجام می‌شود.
کلیپ آموزشی “علت فلج بل” را مشاهده بفرمایید.