٨٨٦٨١٧٤٦-٨٨٦٨٠٩٣٨

ContactUs@Physioaramesh.ir

بیماری آرتروز

۱۶ دی, ۱۳۹۴ - فیزیوتراپیست صادق زراعتکار - در دسته بیماری ها, مطالب آموزشی

بدون دیدگاه

بیماری آرتروز یک ضایعه مفصلی تخریبی و پیشرونده است که با ساییدگی سطوح مفصلی همراه است. سایش مفصلی به مرور زمان موجب بروز درد و محدودیت حرکت و تغییر شکل مفصل میشود. شدت این بیماری در افراد مختلف متفاوت بوده و از یک خوردگی خفیف تا از بین رفتن تمام غضروف مفصلی متغیر است.

از آنجاییکه این مشکل در مفصل بروز میکند کمی درباره ساختار مفاصل بدن توضیح میدهیم.

تعریف مفصل:

مفصل محل تلاقی دو استخوان بوده که قابلیت حرکت دارد، نیروی محرکه مفصل توسط عضلات اطراف آن تامین میشود. دو انتهای استخوان توسط بافت محکمی که کپسول مفصلی خوانده میشود احاطه شده است. در اطراف کپسول، رباط هایی وجود دارند که موجب ایجاد ثبات در ناحیه میشوند.
از مهمترین بافتهای مفصلی غضروفها هستند که مابین دو انتهای استخوان قرار دارند و موجب کاهش اصطکاک و جذب نیروهای اضافی به سطح مفصل میشوند. مایعی در سطح مفصلی وجود دارد که مانند روغنی که به لولای در زده میشود، زمینه حرکت روان و بدون اصطکاک دو استخوان را فراهم میکند، این مایع تحت عنوان مایع مفصلی یا مایع ساینویال شناخته میشود.
حال که بیشتر با ساختار مفصل و بافتهای تشکیل دهنده آن آشنا شدیم به توضیح و تشریح آرتروز میپردازیم.

تغییرات ناشی از آرتروز:

سالم باقی ماندن دو انتهای استخوانی در مفصل، تماما به سلامت غضروف ها بستگی دارد هر عاملی که در بافت غضروف مفصلی ایجاد اشکال کند، باعث وارد آمدن فشار بیش از اندازه به مفصل شده و مقدمه تخریب سطح مفصل را فراهم می آورد. در این موارد ابتدا ضخامت غضروف کاسته شده و موجب تماس مستقیم استخوانها میشود. مایع مفصلی کم شده و به علت وارد آمدن فشار بیش از حد در ناحیه، استخوانهای اضافی در کناره مفصل رشد میکنند، رشد این زواید که استئوفیت نام دارند، بر شدت درد بیمار می افزایند. همه این مشکلات موجب از دست رفتن حرکت کامل و روان مفصل میشوند. بتدریج و با پیشرفت خورده شدن سطوح مفصلی، و ایجاد زواید استخوانی، مفصل دچار تغییر شکل میشود.

علل ایجاد آرتروز:

چرا افرادی در سن پایین به این عارضه دچار میشوند

۱-فعالیت زیاد و وارد آمدن نیروهای خارج از تحمل مفصل:

در طی روز بدن تحت فشارهای روزمره دائما در حال آسیب است، البته این آسیبها توسط بدن بازسازی میشوند. اما گاهی سرعت وارد آمدن آسیبها بیش از سرعت ترمیم توسط بافتهای بدن است، و در مواردی قدرت بدن در بازسازی بافت، کاهش پیدا میکند. لذا فشارهایی که در طی روز به غضروف مفصلی وارد میشود ترمیم نشده، و منجر به آغاز روند تخریب در مفصل میشود.

۲-سن:

همه ما در اطرافیان خود افرادی را میشناسیم که با وجود سن بالا مفاصل سالمی دارند. با وجود اینکه خوردگی سطوح مفصلی جزئی از فرآیند رشد است، و لذا از بین رفتن سطوح مفصلی اجتناب ناپذیر است، اما گاهی شروع تخریب در سنین پایینتری اتفاق می افتد. سوال اینجاست که چرا افرادی در سن پایین به این عارضه دچار میشوند، اما در دیگر افراد سن ابتلا بیشتر است؟ آیا ساختار بدن فردی که در سن پایین دچار آرتروز میشود با فردی که با وجود سن بالا هنوز مفاصل سالمی دارد متفاوت است؟ در پاسخ باید گفت میزان فعالیت و نوع شغل فرد و زوایای مفصلی، طول عضلات، جنسیت و عوامل وراثتی در تخریب سطوح مفصلی دخالت مستقیم دارند. در ادامه درباره این عوامل بیشتر صحبت میکنیم.

۳-عوامل وراثتی:

شیوع آرتروز در افرادی که بیماران مشابهی در خانواده خود دارند بیشتر است. پس اگر در اطرافیان خود افرادی را میشناسید که به این مشکل دچارند با مراقبت بیشتر و پرهیز از مواردی که موجب تشدید ضایعه میشوند سن دچار شدن به آرتروز را افزایش دهید!

۴-اضافه وزن:

وجود اضافه وزن با وارد کردن فشار مضاعف بر اندام ها موجب تسریع در تخریب سطوح مفصلی و ایجاد آرتروز میشود. فرد چاق دائما وزن اضافه ای را با خود حمل میکند که این فشار اضافی به مفاصل تحمیل شده و زمینه ساز تخریب زودرس است.

۵-جنسیت:

شیوع ومیزان شدت این مشکل در خانمها بیشتر است.

۶-سابقه آسیبهای قدیمی:

وجود آسیبهایی که در گذشته به مفصل وارد شده است مانند سابقه زمین خوردن، تصادف، برخوردهای ناگهانی، آسیبهای ورزشی، پارگی تاندون، دررفتگی مفاصل و…، از عمر مفید مفصل میکاهد. لذا در صورتیکه یک ضایعه قدیمی در مفاصل یا بافتهای نزدیک به آن دارید، بهتر است بیشتر به سلامت مفاصل خود توجه کنید.

فیزیوتراپی آرامش در سعادت آباد آماده ارائه این ارزیابی ها به بیماران میباشد

۷-زوایای مفصلی:

راستای استخوانهایی که یک مفصل را میسازد، در میزان فشار وارده به ناحیه اهمیت دارد، به عنوان مثال افرادی که قوس کمری بیشتری دارند به دلیل تماس بیشتر و نزدیکتر در مفاصل فاست ستون فقرات، شانس ابتلای بیشتری به آرتروز در این ناحیه دارند و یا افرادی که زانوی پرانتزی شکل دارند، خوردگی مفصل در سمت داخل زانوی شان به مراتب بیشتر است. توصیه مهم فیزیوتراپی آرامش به بیمارانی که زوایای مفصلی نامناسبی دارند این است که پیش از آنکه سطوح مفصلی کاملا از بین بروند برای ارزیابی زوایای مفصلی خود به کلینیک های فیزیوتراپی مراجعه کنند، با انجام تعدادی ورزش اصلاحی میتوان میزان لود وارده به مفصل را کاهش داد و بر طول عمر مفید آن افزود. لازم به یادآوری است که فیزیوتراپی آرامش در سعادت آباد آماده ارائه این ارزیابی ها به بیماران میباشد.

انواع آرتروز:

آرتروز اولیه:

این نوع در افراد مسن و معمولا در دهه ششم زندگی دیده میشود. معمولا مشکل قدیمی در مفصل وجود نداشته و آرتروز به شکل تدریجی در مفصل ایجاد شده است.

آرتروز ثانویه:

معمولا به دنبال وارد آمدن ضربات به مفصل و در سنین پایینتر دیده میشود. وارد آمدن ضربه، زمینه را برای تخریب سطوح مفصلی هموار کرده و از طول عمر مفصل میکاهد. ضایعاتی مانند پارگی تاندونها آسیب به رباط ها یا منیسکها، شکستگی های نزدیک سطوح مفصلی بویژه شکستگی های داخل مفصلی نمونه ای از اینگونه آسیبها هستند.

آرتروز در چه مفاصلی بیشتر دیده میشود؟

مفاصلی که در بدن عهده دار تحمل وزن هستند به علت وارد آمدن نیروهای مداوم بیشتر در معرض تخریب و فرسایش قرار دارند لذا مفاصل کمر، ران و زانو بیشتر دچار آسیب میشوند.

علایم آرتروز:

اولین ویژگی درد ناشی از آرتروز، شروع تدریجی و بی سر و صدا

درد:

اولین مشخصه آرتروز بروز درد است. درد ناشی از این بیماری ویژگی هایی دارد که در تشخیص کمک کننده است. اولین ویژگی درد ناشی از آرتروز، شروع تدریجی و بی سر و صدای آن است. معمولا بیمار سابقه یک درد خفیف را در مفصل مبتلا به آرتروز خود گزارش میکند که به مرور زمان افزایش پیدا کرده است. دومین مشخصه درد آرتروز، تشدید با فعالیت روزمره و کم شدن درد با استراحت است. البته در مراحل پیشرفته، بیمار در حالت استراحت هم از درد شکایت دارد طوری که درد مانع خواب راحت وی میگردد.

خشکی مفاصل:

خشکی صبحگاهی عبارتی است که به سفتی مفصل پس از یک دوره بی حرکتی اطلاق میشود. همانطور که پیشتر هم اشاره شد، به دلیل کم شدن مایع مفصلی، انجام حرکات در مفصل مبتلا سخت میشود، بویژه اگر مفصل برای مدتی بدون حرکت مانده باشد. این حالت بخصوص در هنگام بیدار شدن از خواب که حرکت بدن به کمترین میزان خود رسیده است، احساس میشود. با شروع دوباره حرکات روزمره کم کم از میزان این سفتی کاسته میشود.

ورم:

یکی دیگر از علایمی که در مفصل مبتلا به آرتروز دیده میشود، ورم است.

تغییر شکل ظاهری مفصل:

شکل طبیعی مفصل به علت رشد زواید استخوانی نابجا تغییر میکند. گاهی مفصل مبتلا به آرتروز نسبت به مفصل سالم سمت مقابل بزرگتر میشود. تمامی این عوامل بهمراه ورم مفصلی، میتواند راستای مفصلی را دستخوش تغییر کرده و زوایای طبیعی مفصلی را بهم بریزد. این حالت خود عاملی برای اعمال فشار بیشتر به مفصل و تسریع روند تخریب سطوح مفصلی است.

صدا دادن مفصل به تنهایی، بیانگر تخریب مفصل نیست

صدا کردن مفصل:

فاصله نرمال بین سطوح مفصلی از بین رفته است و غضروف مفصلی ضخامت سابق را ندارد، از طرفی مایع مفصلی نیز کم شده که همگی موجب تق تق کردن مفصل میشوند. توجه به این نکته حایز اهمیت است که  صدا دادن مفصل به تنهایی، بیانگر تخریب مفصل نیست. صداهای مفصلی تنها در صورت همراه شدن با سایر علایم یاد شده قابل تامل هستند.

تشخیص قطعی آرتروز:

فیزیوتراپیست شما پس از معاینه و گرفتن شرح حال و بررسی علایم و نشانه های بالینی به تفسیر عکس رادیولوژی میپردازد، نکاتی مانند کاهش فضای بین مفصلی و شکل گیری زواید نابجای استخوانی در اطراف سطوح مفصل، سفیدتر دیده شدن استخوان های زیرین سطح مفصلی به دلیل تحمل فشار بیشتر از قبل، و بهم ریختن راستای مناسب از دیگر نکاتی است که به تشخیص کمک میکند.

در مقاله آینده درباره پیشگیری و راهکارهای درمانی آرتروز صحبت خواهیم کرد. کماکان کلینیک فیزیوتراپی آرامش را همراهی کنید.

فیزیوتراپیست صادق زراعتکار

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *